U.P Board Class 10 Sanskrit 818 (FP) Question Paper 2026 का उत्तर आप यहाँ से प्राप्त कर सकते हैं। जिसका कोई भी शुल्क आपसे नहीं लिया जायेगा। आइये विस्तार से सभी प्रश्नो को जानते हैं।
सत्र – 2026
संस्कृत
समयः 3 घण्टे 15 मिनट पूर्णांक: 70
सामान्य निर्देश :
i) प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्नपत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।
ii) सभी प्रश्न अनिवार्य हैं।
iii) प्रश्न-पत्र दो खण्डों, खण्ड ‘अ’ तथा खण्ड ‘ब’ में विभाजित हैं।
iv) खण्ड ‘अ’ तथा ‘ब’ दो उपखण्डों, उपखण्ड (क), (ख) में विभाजित हैं।
v) प्रश्न-पत्र के खण्ड ‘अ’ में बहुविकल्पीय प्रश्न हैं, जिनमें सही विकल्प चुनकर ओ. एम. आर. शीट में नीले अथवा काले बालप्वाइंट पेन से सही विकल्पवाले गोले को भरें।
vi) खण्ड ‘अ’ में बहुविकल्पीय प्रश्न हेतु प्रत्येक प्रश्न के लिए 1 अंक निर्धारित है।
vii) ओ.एम.आर. शीट पर उत्तर अंकित किये जाने के पश्चात उसे काटें नहीं तथा इरेजर (Eraser) एवं व्हाईटनर (Whitener) का प्रयोग न करें।
viii) प्रत्येक प्रश्न के सम्मुख उसके निर्धारित अंक दिये गये हैं।
ix) खण्ड ‘ब’ के प्रत्येक उपखण्ड के सभी प्रश्न एक साथ करने आवश्यक हैं। प्रत्येक उपखण्ड नये पृष्ठ से प्रारम्भ किया जाय।
खण्ड ‘अ’
(वस्तुनिष्ठ प्रश्न)
उपखण्ड – ‘क’
प्रश्न संख्या 1 एवं 2 गद्यांश पर आधारित प्रश्न हैं। गद्यांशों को ध्यान से पढ़िए और उत्तर का चयन कीजिए।
‘सिन्धुवेलां यावत् विकीर्णाः भारतगौरवगाथाः कालिदासेन स्वकृतिषूपनिबद्धा। रघुवंशे, मेघे कुमारसम्भवे च भारतदेशस्य विविधभूभागानां गिरिकाननादीनां यादृक् स्वाभाविकं मनोहारि च चित्रणं लभ्यते, स्वचक्षुषाऽनवलोक्य तदसम्भवमस्ति।’
1. उक्त गद्यांशस्य शीर्षकः अस्ति ……..
(A) विश्वकविः रवीन्द्रः
(B) आदिशङ्कराचार्य:
(C) कविकुलगुरुः कालिदासः
(D) गुरुनानकदेवः
2. ‘भारतगौरव गाथाः केन स्वकृतिषूपनिबद्धाः ?
(A) आदिशङ्करेण
(B) गुरुनानकेन
(C) भवभूतिना
(D) कालिदासेन
3. रवीन्द्रस्य ‘सङ्गीतशैली’ केन नाम्ना ख्यातिं लभते ?
(A) जैन सङ्गीतम्
(B) रवीन्द्र सङ्गीतम्
(C) बाङ्ग्ला सङ्गीतम्
(D) भारती सङ्गीतम्
4. ब्राझे मुहूर्ते …………
(A) चित्रयेत्
(B) बुध्येत्
(C) खादेत्
(D) गच्छेत्
5. एकाकी चिन्तयानो हि परं …… अधिगच्छति।
(A) सुखम्
(B) दुःखम्
(C) श्रेयः
(D) प्रेयः
6. कस्य मार्गः नास्ति ?
(A) वृक्षस्य
(B) भूतस्य
(C) आरोग्यस्य
(D) अदृष्टे
7. ‘आत्मवशं’ सर्वं किम्?
(A) दुःखम्
(B) सुखम्
(C) विषद्
(D) कष्टम्
8. किं नाटकं दृष्ट्वा गान्धिनः हृदयं परिवर्तितम् ?
(A) अभिज्ञानशाकुन्तलम्
(B) हरिश्चन्द्रः
(C) प्रतिमानाटकम्
(D) स्वप्नवासवदत्तम्
9. ‘कथासरित्सागरस्य’ रचयिता कः ?
(A) नारायणदेवः
(B) भोजदेवः
(C) सोमदेवः
(D) देवः
10. ‘शङ्खचूडः कः आसीत् ?
(A) नागः
(B) देवः
(() दनुजः
(D) मानवः
उपखण्ड – ख
11. ‘एच’ प्रत्याहार के वर्ण हैं-
(A) ए, ओ
(B) ओ, औ, ए, ऐ
(C) ए, ऐ, ओ, औ
(D) ए, ओ, ऐ, औ
12. ‘र्’ वर्ण का उच्चारण स्थान है-
(A) दन्त
(B) तालु
(C) मूर्धा
(D) कण्ठ
13. ‘सङ्कल्पः’ में सन्धि है-
(A) श्चुत्व सन्धि
(B) टुत्व सन्धि
(C) परसवर्ण सन्धि
(D) विसर्जनीयस्य सः सन्धि
14. ‘कविरागतः’ का सन्धि विच्छेद है
(A) कविः+ आगतः
(B) कविर् + आगतः
(C) कवि + आगतः
(D) कविरा आगतः
15. ‘गो’ पद का षष्ठी विभक्ति बहुवचन का रूप है-
(A) गवाम्
(B) गोभिः
((‘) गोभ्यः
(D) गोषु
16. ‘भगवते’ पद किस विभक्ति एवं वचन का रूप है?
(A) द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
(B) चतुर्थी विभक्ति, एकवचन
(C) तृतीया विभक्ति, द्विवचन
(D) पंचमी विभक्ति, एकवचन
17. ‘नश्यत्’ धातु रूप का पुरुष एवं वचन है-
(A) प्रथम पुरुष, बहुवचन
(B) मध्यम पुरुष, द्विवचन
(C) मध्यम पुरुष, बहुवचन
(D) उत्तम पुरुष, एकवचन
18. ‘पिबेत्’ किस लकार का रूप है?
(A) लट् लकार
(B) विधि लिंङ्ङ्ग लकार
(C) लोट् लकार
(D) लृट् लकार
19. ‘चक्रपाणिः’ में समास है-
(A) द्विगु समास
(B) कर्मधारय समास
(C) बहुव्रीहि समास
(D) तत्पुरुष समास
20. ‘प्राप्तोदकं’ का समास विग्रह है –
(A) प्राप्त उदकं यस्य सः
(B) प्राप्तम् उदकं यं सः
(C) प्राप्त उदकस्य यस्य सः
(D) प्राप्तम् उदकं येन सः
खण्ड ‘ब’
(वर्णनात्मक प्रश्न)
उपखण्ड – ‘क’
निर्देश: सभी प्रश्न अनिवार्य हैं।
1. निम्नलिखित गद्यांशों में से किसी एक गद्यांश का हिन्दी में अनुवाद कीजिए।
क) मनुष्याणां हिंसावृत्तिस्तु निरवसाना। यतो यतः आत्मनीऽपकर्षः समाशङ्कयते तत्र तत्रैव मानवानां हिंसावृत्तिः प्रवर्तते। स्वार्थसिद्धये मानवाः दारान्, मित्रं, प्रभु, भृत्य, स्वजनं, स्वपक्ष चावलीलायै उपघ्नन्ति। पशुहत्या तु तेषामाक्रीडनं केवलं चित्तविनोदाय महारण्यम् उपगम्य ते यथेच्छ निर्दयं च पशुघातं कुर्वन्ति। तेषां पशुप्रहारव्यापारम् आलोक्य स्थावराणामपि अस्माकं विदीर्यते हृदयम्, अन्यञ्च पशूनां भक्ष्यवस्तूनि प्रकृत्या निमितान्येव ।
ख) अस्य कार्याय देशस्यायं प्रथमो विद्यालयः आसीत्। बालिका शिक्षायै शिक्षिकायाः न्यूनतां दृष्ट्वा सः स्वयमेव शिक्षकस्य भूमिकां निरवहत्। अनन्तरं स्वभार्यां शिक्षिकारूपेण नियुक्तवान्। उच्चसंवर्गीयाः जनाः प्रारम्भकालाद् एव तस्य कायें बाधां स्थापयितुं कटिबद्धा आसन्। परञ्च अयं स्वकार्ये प्रयतमानः अग्रगण्यः अभवत्।
2. निम्नलिखित पाठों में से किसी एक पाठ का सारांश हिन्दी में लिखिए।
क) नैतिकमूल्यानि
ख) विश्वकविः रवीन्द्रः
ग) जीवनं निहितं वने
3. निम्नलिखित श्लोकों में से किसी एक श्लोक की हिन्दी में व्याख्या कीजिए।
क) ‘एकेनापि सुवृक्षेण पुष्पितेन सुगन्धिना ।
वासितं वै वनं सर्वं सुपुत्रेण कुलं यथा ।।’
ख) ‘सर्वे क्षयान्ताः निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः।
संयोगाः विप्रयोगान्ताः मरणान्तं हि जीवितम्।।’
4. निम्नलिखित सूक्तियों में से किसी एक सूक्ति की हिन्दी में व्याख्या कीजिए।
क) ‘काव्यशास्त्रविनोदेन कालो गच्छति धीमताम्।’
ख) शिरः पश्यामि भासस्य न गात्रमिति सोऽब्रवीत् ।
ग) लक्ष्मीर्न या याचकदु: खहारिणी।’
5. निम्नलिखित में से किसी एक श्लोक का अर्थ संस्कृत में लिखिए।
क) ‘नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः।
शरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्धयेदकर्मणः ।।’
ख) भाषासु मुख्या मथुरा दिव्या गीर्वाणभारती।
तस्यां हि काव्यं मधुरं तस्मादपि सुभाषितम्।
6. क) निम्नलिखित में से किसी एक पाठ का चरित्र-चित्रण हिन्दी में लिखिए।
(i) ‘वयं भारतीयाः पाठ के आधार पर अध्यापक का।
(ii) ‘यौतुकं पापसञ्चयः’ पाठ के आधार पर ‘सुमेधा’ का।
(iii) ‘धैर्यधनाः हि साधवः पाठ के आधार पर ‘सुपास्ग’ का।
ख) निम्नलिखित में से किसी एक प्रश्न का उत्तर संस्कृत में लिखिए।
(i) धूमयानेन गाँधी कस्य नगरस्य यात्राम् अकरोत् ?
(ii) नागानन्दम् इति नाटके कति अङ्का सन्ति?
(iii) दीपकर्णेः भार्यायाः नाम् किम् ?
उपखण्ड ‘ख’
7. क) निम्नलिखित रेखांङ्कित पदों में से किसी एक में निर्देशानुसार विभक्ति का नाम लिखिए।
(i) तस्मै कदली फलानि रोचन्ते।
(ii) ग्रामम् शानतः आम्रवृक्षाः सन्ति।
(iii) यात्रिणः विमानात् अवतरन्ति।
ख) निम्नलिखित में से किसी एक पद में प्रत्यय लिखिए।
(i) विनीय
(ii) गातुम्
(iii) पचमानः
8. निम्नलिखित में से किसी एक का वाच्य परिवर्तन कीजिए।
क) त्वं माम् अपश्यः।
ख) बालकः मोदकं खादति।
ग) सः विभेति।
9. निम्नलिखित वाक्यों में से किन्हीं तीन वाक्यों का संस्कृत में अनुवाद कीजिए।
(i) हम दोनों चलते हैं।
(ii) वह गाँव से बकरी ले जाता है।
(iii) राजा पलंग पर सोता है।
(iv) राधा गुरु से संगीत सीखती है।
(v) राम या श्याम जाता है।
10. निम्नलिखित में से किसी एक विषय पर संस्कृत में आठ वाक्यों का निबन्ध लिखिए।
(i) पर्यावरणम्
(ii) जनसंख्या
(iii) परोपकार:
(iv) मातृभूमिः
(v) क्रिकेट क्रीडनम्
11. निम्नलिखित पदों में से किन्हीं दो पदों का संस्कृत वाक्यों में प्रयोग कीजिए।
(i) लेखकः
(ii) सर्वाणि
(iii) उष्णम्
(iv) स्वस्ति
(v) चतुर